Bảo quản ảnh cũ thế nào để giữ được thêm vài chục năm?

Phục hồi có thể giúp ảnh cũ rõ nét trở lại trên màn hình, nhưng bản thân tấm ảnh in vẫn đang dần lão hóa. Bảo quản tốt ảnh gốc cũng quan trọng không kém việc phục hồi.

Vì sao ảnh cũ bị hỏng

• Ánh sáng: tia cực tím làm thuốc nhuộm phai màu, giấy ảnh ố vàng.
• Độ ẩm: độ ẩm quá cao gây nấm mốc, dính ảnh và xuất hiện đốm trên bề mặt.
• Nhiệt độ thay đổi: nóng lạnh thất thường khiến giấy ảnh cong vênh, lớp hình ảnh bị nứt.
• Vật liệu có tính axit: túi giấy thông thường, keo dán và loại album tự dính kiểu cũ (thường gọi là "album từ tính") sẽ dần làm hỏng ảnh.
• Chạm tay: dầu và mồ hôi trên tay để lại dấu vân tay.

Cách cất giữ ảnh in

1. Chọn đúng chỗ: tránh ánh nắng trực tiếp, tránh xa lò sưởi, nhà bếp và phòng tắm; đừng để ở tầng hầm dễ ẩm hay gác mái oi nóng.
2. Kiểm soát môi trường: giữ nơi cất thoáng mát và ổn định nhất có thể, nhiệt độ phòng tốt nhất không quá 24 °C, độ ẩm tương đối khoảng 30%–50%.
3. Dùng đúng vật liệu: chọn album, bao ảnh hoặc hộp lưu trữ có ghi "không chứa axit", "không chứa PVC".
4. Cách cầm ảnh: cầm vào mép ảnh, khi cần có thể đeo găng tay cotton hoặc găng nitrile.
5. Ảnh bị dính trong album cũ: đừng cố bóc ra, có thể scan nguyên cả trang album.
6. Viết lên mặt sau: đừng dùng bút bi hay bút dạ, có thể viết nhẹ bằng bút chì mềm.

Sao lưu bản điện tử thế nào

• Scan càng sớm càng tốt: mỗi năm cất thêm, ảnh lại có thể hư hại thêm một chút. Xem cách scan trong bài "Nên scan hoặc chụp lại ảnh cũ thế nào để phục hồi đạt kết quả tốt nhất?".
• Đặt tên thống nhất: ví dụ "1983-tet-nha-ba-ngoai.png" để sau này dễ tìm.
• Sao lưu 3-2-1: ít nhất 3 bản sao, lưu trên 2 loại phương tiện khác nhau (ví dụ ổ cứng máy tính và ổ cứng di động), trong đó 1 bản để ở nơi khác hoặc trên đám mây.
• Kiểm tra định kỳ: mỗi năm mở bản sao lưu một lần để chắc chắn tệp vẫn đọc được bình thường.

Ảnh đã bị hỏng thì làm sao

Với ảnh bị mốc, dính vào nhau hoặc rách nặng, đừng tự rửa bằng nước hay dán bằng băng keo. Trước hết hãy scan để lưu lại hiện trạng, sau đó tham khảo ý kiến chuyên gia phục hồi ảnh hoặc đơn vị bảo quản tư liệu. Phục hồi kỹ thuật số có thể cải thiện hình ảnh trên màn hình, nhưng không thể sửa chính tấm ảnh in.